Arcanum: Of Steamworks and Magick Obscura

Arcanum: Warsztaty Parowe i Mroczna Magia od Troika Games, wydane w 2001 roku to jedna z najbardziej oryginalnych gier RPG swojej epoki. Świat przedstawiony był wiktoriańskim steampunkiem: gnomy budują silniki parowe, elfy strzegą pradawnych zaklęć, gazety sprzedawane są na ulicach, a pociągi przecinają cały kontynent. Atmosfera okazała się wyjątkowo gęsta — świat czuć było jako żywy na długo, zanim podobne hybrydy gatunkowe stały się modne.

Centralną mechaniką było fizyczne wzajemne wykluczanie się magii i technologii. Im bliżej postać była bieguna technologicznego, tym gorzej działały zaklęcia, i odwrotnie: broń palna zacinała się w rękach maga, a mikstury nie działały na inżyniera. Rodziło to prawdziwe dylematy przy wyborze ekwipunku i składu drużyny — wybór miał realne znaczenie mechaniczne, a nie był jedynie kosmetyczny.

Możliwości fabularne były wyjątkowo bogate. Rasa postaci determinowała, jak cały świat reaguje na gracza: półogr spotykał się z pogardą jednych NPC-ów i szacunkiem innych, gnomski arystokrata otwierał jedne drzwi, nędzarz — inne. Większość zadań można było rozwiązać na kilka sposobów, wiele questów nie miało oczywistej właściwej odpowiedzi, a wątki poboczne nierzadko przewyższały główną linię fabularną pod względem głębi.

Słabym punktem pozostała walka. Tryb czasu rzeczywistego działał źle, SI towarzyszy zawodziło, balans kulał, a część szkół magii była wyraźnie silniejsza od pozostałych. Techniczne niedoskonałości przy premierze odstraszyły część graczy — co prawdopodobnie pozbawiło grę sukcesu komercyjnego.

Mimo to Arcanum z czasem stała się klasykiem kultowym. Połączenie głębokiego world-buildingu, mechanicznie istotnych wyborów fabularnych i gotowości do poruszania tematów rasizmu, konfliktów klasowych oraz ceny industrializacji — bez moralizowania, poprzez konkretne sytuacje — uczyniło z niej nieprzemijającą klasykę. Gracze, którzy odkrywają ją dekady później, często nazywają Arcanum jedną z najlepszych gier RPG wszech czasów.